SOLINKS

Integratie

is het in elkaar opgaan van verschillende groepen. In de sociologie en in de politiek is integratie een veelgebruikte term om de samensmelting van meerdere bevolkingsgroepen in de maatschappij aan te duiden.
Een kenmerk is dat beide groepen aanpassingen maken. Wanneer er sprake is van eenzijdige aanpassing heet dit assimilatie.

Dit is een van de vele definities die er in Nederland zijn.

Integratie (of liever het gebrek daaraan) wordt als een van de oorzaken voor aanslagen zoals gisteren in Brussel genoemd. De manier waarop wij dit in Nederland, in tegenstelling tot België en Frankrijk, geregeld hebben wordt dan vervolgens genoemd als reden waarom het aantal mensen dat naar Syrië gaat hier lager ligt.

Maar is de integratie (en dus niet assimilatie) in Nederland wel zo goed geregeld?

Even een stukje terug in de tijd. Zo’n 2000 jaar geleden woonden in wat nu Nederland heet mensen die Wodan als God vereerden, door invloeden van buitenaf zijn wij door de jaren heen verandert in een grotendeels op het Christelijke geloof gebaseerde gemeenschap. Ongeveer 500 jaar geleden vestigden zich Joden in Nederland met als gevolg dat wij nu zeggen dat onze samenleving is gebaseerd op een Joods-Christelijke traditie. Je kunt dus zeggen dat dit een voorbeeld is voor een succesvolle integratie. Vergeet daarbij overigens niet dat die Joden uit hun leefgebied (op dat moment Portugal) werden verdreven door vervolging, zij waren dus vluchtelingen.

Tot in de eerste helft van de vorige eeuw was er, met uitzondering van de Eerste Wereldoorlog, nauwelijks sprake van instroom vanuit het buitenland. In de tussentijd was in Nederland wel de verzuiling -waarbij groepen zich organiseerden op basis van hun (geloofs)overtuiging- tot stand gekomen. Je zou kunnen stellen dat dit een beweging was die niet bevorderlijk was voor integratie (tot in de jaren 60 was het ongebruikelijk dat een huwelijk werd gesloten tussen een man en een vrouw uit een verschillende “zuil”).

Na de Tweede Wereldoorlog was de eerste groep “vreemdelingen” afkomstig uit Indonesië (de Molukkers). Vanaf het begin van de jaren 60 kwam de instroom vanuit het buitenland op gang. In eerste instantie van Italianen en Spanjaarden en later van Turken en Marokkanen.
De Molukkers werden (toen nog met de gedachte dat ze terug zouden keren) in kampen opgevangen, dat heeft de integratie niet bevorderd hetgeen resulteerde in een treinkaping in 1977. Pas daarna kwam de integratie van de Molukkers echt op gang.

Voor Italianen en de Spanjaarden was het niet lastig om te integreren, de verschillen waren beperkt. Toch hebben “de Nederlanders” een aantal zaken van hen overgenomen (dit werd, in de latere jaren, overigens ook bevorderd door de vakanties die in die landen werden doorgebracht).

Voor de Turken en Marokkanen lag dat anders, ook van hen werd in eerste instantie gedacht dat ze wel terug zouden gaan, in de eerste jaren is dus weinig gedaan aan integratie. Ook het feit dat zij moslim waren (en dus andere gewoonten hadden) maakte het voor ons lastiger om samen met hen te integreren, maar ze zouden teruggaan en dus was integreren niet nodig. Pas in de jaren 80/90 werd onderkend dat veel van hen niet terug zouden keren naar het land van herkomst en werd er geprobeerd om hen te laten integreren. En daar is het dus fout gegaan. Wij vonden dat zij zich moesten aanpassen, waar wij in het verleden altijd zelf ook een stukje zijn opgeschoven. Wij wilden dus niet integreren, wij wilden dat zij assimileerden.

(Assimilatie is een begrip uit de sociologie voor een proces van consistente integratie waardoor leden van een ethno-culturele groep, oftewel geabsorbeerd worden door een gevestigde, doorgaans grotere gemeenschap of cultuur. Dit veronderstelt bij de geabsorbeerde groep het verlies van bepaalde onderscheidende kenmerken, bijvoorbeeld in de sfeer van kleding, spraak of manieren, ten gevolge van het contact met die andere cultuur of gemeenschap.)

Integratie vraagt tijd, naar elkaar toegroeien gaat niet in twee dagen, het is een proces waarbij generaties steeds dichter tot elkaar komen. Dat proces is in volle gang; kijk maar naar het aantal gemengde huwelijken en de omgang tussen de jeugd. Daar is al veel verbeterd. Maar als wij nu erkennen dat er pas sprake is van echte integratie als ook wij bereid zijn iets weg te geven dan zal het sneller gaan. Want hij die geeft zal ook ontvangen.